Peritoneal Diyaliz Nedir?

Peritoneal diyaliz, karın boşluğunu kaplayan periton zarının doğal bir filtre olarak kullanıldığı renal replasman yöntemidir.

Özel diyaliz solüsyonu karın boşluğuna verilir. Kan ile diyaliz sıvısı arasında oluşan konsantrasyon farkı sayesinde üre, kreatinin ve bazı diğer küçük moleküller periton zarı üzerinden diyaliz sıvısına geçebilir. Fazla sıvının uzaklaştırılması da kullanılan solüsyonun özelliklerine ve hastanın klinik durumuna göre gerçekleşir.

Belirli bir bekleme süresinin ardından sıvı karın boşluğundan alınır ve gerekli olduğunda yeni diyaliz sıvısı verilerek işlem tekrarlanır.

Kedi ve Köpeklerde Peritoneal Diyaliz Ne Zaman Düşünülebilir?

Diyaliz kararı yalnızca kreatinin veya üre değerinin yüksek olmasına bakılarak verilmez. Hastanın klinik durumu, idrar üretimi, sıvı dengesi, elektrolitleri ve medikal tedaviye verdiği yanıt birlikte değerlendirilir.

Peritoneal diyaliz özellikle aşağıdaki ciddi klinik durumlarda değerlendirilebilir:

• Medikal tedaviye rağmen devam eden ciddi akut böbrek hasarı
• Belirgin oligüri veya anüri, yani çok az idrar üretimi veya hiç idrar üretememe
• Kontrol altına alınamayan hiperkalemi
• Ciddi ve dirençli metabolik asidoz
• İdrar üretimi yetersizken gelişen sıvı yüklenmesi
• Kontrol edilemeyen ciddi üremik belirtiler
• Seçilmiş bazı toksin maruziyetleri
• Yoğun renal destek gerektiren uygun hastalar

Kronik böbrek hastalığı bulunan bir kedi veya köpekte ise diyaliz, rutin veya her hastaya uygulanacak bir tedavi değildir. Özellikle akut kötüleşme yaşayan ileri vakalarda hastanın durumu ayrıca değerlendirilir.

Peritoneal Diyaliz Nasıl Yapılır?

1. Hastanın Değerlendirilmesi

İşlem öncesinde hastanın genel durumu, hidrasyonu, idrar üretimi, böbrek değerleri, hemogramı, elektrolitleri ve asit-baz dengesi değerlendirilir. Gerekli durumlarda ultrasonografi ve diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

2. Peritoneal Kateterin Yerleştirilmesi

Karın boşluğuna steril koşullarda özel bir kateter yerleştirilir. Bu kateter diyaliz sıvısının karın boşluğuna verilmesini ve daha sonra geri alınmasını sağlar.

3. Diyaliz Sıvısının Verilmesi

Hastanın ihtiyaçlarına uygun diyaliz solüsyonu kontrollü şekilde karın boşluğuna verilir.

4. Bekleme Süresi

Diyaliz sıvısı belirlenen süre boyunca karın boşluğunda kalır. Bu dönemde atık maddeler ve bazı elektrolitler periton zarı üzerinden diyaliz sıvısına geçer.

5. Sıvının Geri Alınması

Bekleme süresinin ardından kullanılan sıvı kateter aracılığıyla dışarı alınır. Giren ve çıkan sıvı miktarları dikkatle takip edilir.

6. Diyaliz Döngülerinin Tekrarlanması

Hastanın kan değerleri, idrar üretimi, elektrolitleri ve klinik yanıtına göre diyaliz döngüleri tekrarlanabilir. Uygulama sıklığı ve diyaliz programı her hasta için veteriner hekim tarafından bireysel olarak oluşturulur.

Peritoneal Diyaliz Böbrekleri İyileştirir mi?

Peritoneal diyaliz doğrudan böbrek dokusunu iyileştiren bir tedavi değildir. Amaç, böbreklerin yeterince uzaklaştıramadığı atık maddelerin ve fazla sıvının kontrolüne yardımcı olarak hastayı desteklemektir.

Özellikle akut böbrek hasarında bu destek, böbreklerin iyileşmesi için zaman kazandırabilir. Sonuç büyük ölçüde böbrek hasarının nedeni, şiddeti, hastanın genel sağlık durumu ve tedaviye verdiği yanıta bağlıdır.

Peritoneal Diyaliz Sırasında Neler Takip Edilir?

Diyaliz uygulanan bir hastada yalnızca üre ve kreatinin değerlerine bakılması yeterli değildir. Tedavi boyunca birden fazla parametrenin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

• İdrar üretimi
• Vücut ağırlığı ve sıvı dengesi
• Üre ve kreatinin
• Potasyum ve diğer elektrolitler
• Asit-baz dengesi
• Kan basıncı
• Vücut sıcaklığı
• Kateter giriş bölgesi
• Giren ve çıkan diyaliz sıvısının miktarı ve görünümü
• Hastanın beslenmesi ve genel klinik durumu

Peritoneal Diyalizin Riskleri Var mıdır?

Peritoneal diyaliz yoğun takip gerektiren bir tedavidir ve komplikasyon riski tamamen ortadan kaldırılamaz.

Görülebilecek komplikasyonlar arasında peritonit, kateter tıkanması, diyaliz sıvısının sızması, yetersiz sıvı geri kazanımı, protein kaybı, elektrolit ve glukoz değişiklikleri ile karın içerisindeki sıvı hacmine bağlı solunum güçlüğü gibi problemler bulunabilir.

Bu nedenle uygulamanın steril koşullarda ve hastanın yakından izlenebildiği veteriner sağlık merkezlerinde gerçekleştirilmesi önemlidir.

Peritoneal Diyaliz Evde Yapılabilir mi?

İnsan tıbbındaki bazı kronik peritoneal diyaliz uygulamalarından farklı olarak, kedi ve köpeklerde özellikle ağır böbrek hastalığı sırasında yapılan peritoneal diyaliz yakın veteriner hekim takibi gerektirir.

Elektrolit değişiklikleri, sıvı dengesi, enfeksiyon riski ve hastanın klinik durumundaki hızlı değişimler nedeniyle veteriner hekim kontrolü dışında uygulanması uygun değildir.

Rönesans Veteriner’de Böbrek Hastalarının Değerlendirilmesi

Rönesans Veteriner Polikliniği’nde böbrek hastalığı bulunan kedi ve köpeklerin değerlendirilmesinde muayene bulguları ile birlikte hemogram, biyokimya, elektrolitler, idrar değerlendirmesi ve gerekli görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

İleri böbrek hastalığı veya akut böbrek hasarı bulunan hastalarda tedavi yalnızca tek bir laboratuvar sonucuna göre planlanmaz. Hastanın idrar üretimi, hidrasyonu, elektrolit dengesi, beslenmesi, kan basıncı ve genel klinik yanıtı birlikte değerlendirilir.

Uygun endikasyon bulunan kedi ve köpeklerde peritoneal diyaliz seçeneği veteriner hekimlerimiz tarafından değerlendirilebilir.

Peritoneal Diyaliz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Her böbrek yetmezliği olan kedi veya köpeğe diyaliz gerekir mi?

Hayır. Böbrek hastalarının önemli bir bölümünde medikal tedavi, uygun sıvı yönetimi, beslenme desteği ve altta yatan hastalığın tedavisi yeterli olabilir. Diyaliz belirli klinik endikasyonlarda değerlendirilir.

Kreatinin çok yükseldiğinde mutlaka diyaliz yapılır mı?

Hayır. Diyaliz kararı yalnızca kreatinin değerine göre verilmez. İdrar üretimi, potasyum, asit-baz dengesi, sıvı yüklenmesi, üremik belirtiler ve hastanın tedaviye yanıtı birlikte değerlendirilir.

Diyalizden sonra böbrekler tekrar çalışabilir mi?

Akut böbrek hasarında böbrek fonksiyonlarının kısmen veya önemli ölçüde geri dönmesi mümkündür. Ancak iyileşme olasılığı hasarın nedenine, süresine ve şiddetine göre değişir. Diyalizin temel amacı bu dönemde hastayı desteklemek ve böbreklere iyileşme için zaman kazandırmaktır.

Kedilerde peritoneal diyaliz yapılabilir mi?

Evet. Uygun endikasyon bulunan kedilerde de peritoneal diyaliz uygulanabilir. Hastanın büyüklüğü, klinik durumu ve eşlik eden hastalıkları dikkate alınarak uygulama planı oluşturulur.